Food for thought: Automatische processen bij eetstoornissen

Achtergrond

Veel mensen doen hun best om af te vallen door een dieet te volgen. De meeste mensen houden dat maar korte tijd vol en laten zich uiteindelijk toch weer verleiden door het ‘verboden’ voedsel. Een opmerkelijke uitzondering hierop vormen mensen met anorexia nervosa die juist heel succesvol zijn in het beperken van wat ze eten, zo goed zelfs dat ze soms nauwelijks meer iets eten. Ze ontwikkelen ondergewicht en doen er alles aan om niet te hoeven aankomen in gewicht, wat leidt tot allerlei ernstige lichamelijke en psychologische problemen. Dit promotieonderzoek heeft een aantal mogelijke mechanismen onderzocht die mensen wellicht helpen bij het lijnen ofwel het juist moeilijk maken om succesvol te lijnen.

Het onderzoek

Is lijnen wellicht zo moeilijk vol te houden omdat onbewuste processen je in een onbewaakt ogenblik toch weer verleiden tot het eten van ongezond voedsel?

Om dit te onderzoeken is met name gekeken naar de rol van meer automatische 'onbewuste' processen. We hebben met reactie-tijd-taken op de computer o.a. het idee onderzocht of lijnen zo moeilijk vol te houden is omdat 'onbewuste' processen je in een onbewaakt ogenblik toch weer verleiden tot het eten van ongezond voedsel. Eén van de processen waar we naar hebben gekeken is de automatische neiging om voedsel te naderen ofwel te vermijden, wat gezien kan worden als een (onbewust) onderdeel van motivatie om te eten.

Resultaten

De belangrijkste bevinding van het promotie-onderzoek is dat de automatische neiging om voedsel te naderen of te vermijden inderdaad een rol lijkt te spelen bij afwijkingen in normaal eetgedrag. Mensen met anorexia nervosa lieten een verminderde automatische neiging zien om voedsel te naderen, terwijl mensen die vaak falen in hun lijnpogingen juist sterker geneigd waren om op voedsel af te gaan. Dit onbewuste proces kan dus helpen verklaren waarom sommige mensen zo succesvol zijn en waarom andere mensen juist helemaal niet succesvol zijn in hun pogingen om te lijnen. In de toekomst zou dit mechanisme wellicht getraind kunnen worden en ingezet kunnen worden bij de behandeling en/of preventie van eetstoornissen.

De onderzoekers

Dr. Esther Veenstra, onderzoeker (destijds aangesteld bij Rijksuniversiteit Groningen)
Prof. Dr. Peter de Jong, hoogleraar experimentele psychopathologie (Rijksuniversiteit Groningen)

Meer informatie

Het proefschrift vindt u hier.