Promotieonderzoek over aantrekkingskracht van voeding

 

Jongeren met anorexia: eten trekt wel de aandacht maar heeft minder aantrekkingskracht

Renate Neimeijer, gezondheidszorgpsycholoog bij Accare en onderzoeker en docent bij de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen promoveert op donderdag 29 maart 2018 op haar proefschrift over de aantrekkingskracht van voeding bij anorexiapatiënten. In haar promotieonderzoek constateert ze dat er verschillen zijn in de aantrekkingskracht van voedsel.

Experimenten bij 3 groepen 

Renate Neimeijer deed experimenten bij een groep jongeren met anorexia, een groep onsuccesvolle lijners en een controlegroep die niet aan de lijn doet om te onderzoeken hoe het kan dat de meesten het niet lukt om hun dieet vol te houden en mensen met anorexia juist wel. Ze moesten snel op plaatjes reageren van allerlei lekker eten, die verschenen op een computerscherm. Het experiment richtte zich onder meer op aandacht. “Ik wilde weten of mensen met anorexia misschien heel goed hun aandacht kunnen wegrichten van voedsel”, vertelt ze. “Wanneer hun aandacht minder wordt gevangen door lekker voedsel, komen ze immers ook minder in de verleiding om te gaan eten. Maar deze aanname bleek niet te kloppen. Zowel de jongeren met anorexia als de onsuccesvolle lijners bleken juist meer aandacht voor voedsel te hebben dan jongeren die niet met de lijn bezig zijn. Blijkbaar is voedsel in beide groepen zo belangrijk dat het sterk de aandacht trekt. Dit houdt mogelijk verstoord eetgedrag - van zowel te veel als te weinig eten - in stand.”

Afwijkende reactie bij anorexiapatiënten 

Vervolgens keek ze tijdens het experiment naar de automatische reactie op de voedselplaatjes, als het eenmaal onder de aandacht is. Hebben mensen met anorexia dezelfde neiging als mensen zonder eetstoornis om automatisch op voedsel af te gaan? Daarbij vond zij wèl verschillen tussen succesvolle en onsuccesvolle lijners. “Anorexiapatiënten bleken nauwelijks de automatische neiging te hebben om op de voedselplaatjes af te gaan. Het zou goed kunnen dat ze daardoor gemakkelijker hun lijngedrag volhouden. Onsuccesvolle lijners hadden juist wel een sterkere automatische neiging om op voedsel af te gaan. Dit zou wellicht kunnen verklaren waarom ze elke keer verleid worden om meer te eten dan ze van plan zijn”, aldus Neimeijer.

Blij of somber

Opmerkelijk was ook dat de automatische neiging om op voedsel af te gaan bij de onsuccesvolle lijners met name groot was wanneer ze zich blij voelden. Dat gold alleen bij deze groep en niet bij de niet-lijners. Bij de niet-lijners is zelfs het omgekeerde het geval: zij gingen juist meer op de voedselplaatjes af als ze zich somber voelden.

Belang van onderzoek voor de jeugdhulp

Bestuurder Peter Dijkshoorn van Accare benadrukt het belang van onderzoek in de jeugdhulp: “Ik ben blij met dit onderzoek specifiek en met goed onderzoek in het algemeen in de kinderpsychiatrie en dus in de hele jeugdhulp. De behandeling van anorexia, een ziekte met soms dodelijke afloop, wordt dankzij onderzoek als dat van Renate Neimeijer stap voor stap beter behandelbaar. Ook rond andere thema’s wordt tegenwoordig vaker wetenschappelijk onderzoek gedaan, waardoor we kinderen met ernstige problemen steeds beter toch in een goede ontwikkeling kunnen helpen naar volwassenheid”.

Samenwerking Accare en RUG sinds 2005

Renate Neimeijer deed het onderzoek in de Academische Werkplaats - Kennislijn Voedingsstoornissen, Eetstoornissen en Obesitas in Groningen,  een samenwerkingsverband tussen Accare en de Rijksuniversiteit Groningen, Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie. Deze academische werkplaats bestaat sinds 2005 en is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een plek waar wetenschap en behandeling op het gebied eetproblemen elkaar wederzijds inspireren en versterken. “De academische werkplaats is onderdeel van het Child Study Center van Accare”, vertelt Renate Neimeijer. “De kennis wordt onder meer gedeeld via de website 99gram.nl waar jongeren informatie kunnen vinden over eten, gewicht en uiterlijk. Het forum, chatdienst, zelfhulpcursus en de online behandeling voor eetproblemen op 99gram.nl worden veelvuldig gebruikt.”

Vervolgstap

“Wat een vervolgstap voor dit onderzoek zou kunnen zijn, is om te bekijken in hoeverre dit er echt toe doet: veranderen denkprocessen van anorexiapatiënten onder invloed van de behandeling, of is het nodig dat deze nog apart aangepakt worden? Hiervoor zijn we bezig met een vervolgonderzoek waarbij we de groepen jongeren met anorexia opnieuw na 1 jaar meten: hoe gaat het dan met ze?  Als deze verstoorde processen niet automatisch herstellen onder invloed van een succesvolle behandeling dan kan er gedacht worden aan een computertraining die probeert dit rechtstreeks te beïnvloeden en hiermee behandelsucces te vergroten en terugval te voorkomen. Het is belangrijk dat hier verder onderzoek naar gedaan wordt. Een belangrijke verklaring waarom voedsel zo de aandacht trekt is dat het eten voor jongeren met anorexia als heel bedreigend kan worden ervaren. Voor de huidige behandeling lijkt dit te betekenen dat het aangaan van waar iemand bang voor is belangrijk is. Ook zou het herstellen van het eetpatroon een belangrijk doel moeten zijn in het begin van de behandeling. Overigens gebeurt dat in de huidige praktijk gelukkig ook al veel.”