Emoties bij anorexia nervosa

Jongeren met anorexia hebben vaak negatieve gevoelens ten opzichte van hun lichaam, een negatief lichaamsbeeld. Het is nog niet goed duidelijk hoe deze negatieve gevoelens eraan kunnen bijdragen dat jongeren kunnen ingaan tegen de natuurlijke drang om te eten en op gewicht te blijven. We denken dat de emotie walging hier een rol in kan spelen. Walging is een sterk gevoel van afkeer dat je kunt hebben als je iets ziet, ruikt, proeft, hoort of voelt dat je onaangenaam vindt. Dit gevoel kan erg intens zijn en ervoor zorgen dat je er alles aan doet om het gevoel te voorkomen. Sommige mensen voelen walging als reactie op hun eigen lichaam, of delen daarvan. We noemen dit “zelf-walging”. Zelf-walging zou in anorexia een trigger kunnen zijn om af te blijven vallen. Als we beter begrijpen wat de rol van (zelf-)walging is in anorexia dan kunnen we de behandeling hierop aanpassen.

Eerder onderzoek in jongeren zonder een eetstoornis heeft laten zien dat het hebben van een negatief lichaamsbeeld gerelateerd is aan de eigenschap snel ergens van te walgen (walgingsgeneigdheid). In dit onderzoek wilden we toetsen of deze relatie ook bestaat in jongeren met een eetstoornis en welke factoren een rol spelen in de relatie tussen zelf-walging en een negatief lichaamsbeeld. Het doel van het onderzoek is om meer inzicht te krijgen in de factoren die bijdragen aan de hardnekkigheid van een negatief lichaamsbeeld in anorexia nervosa.

Het onderzoek bestond uit een aantal online vragenlijsten die jongeren met en zonder anorexia thuis konden invullen. Er deden 64 jongeren met anorexia en 62 jongeren zonder anorexia mee. Alle deelnemers waren jonge vrouwen van 14 t/m 19 jaar. De vragenlijsten gingen onder andere over eetstoornis symptomen, walging, en hoe je over jezelf denkt en met je lichaam omgaat. 

In onze analyse keken we naar relaties tussen een negatief lichaamsbeeld, zelf-walging, walgingsgeneigdheid en hoe intens het gevoel van walging wordt ervaren (walgingsbeoordeling). Ook keken we naar de rol die het vermijden of juist regelmatig controleren van je lichaam hierbij speelt.

·         Ook in deze groep jongeren met en zonder anorexia vonden we dat er een relatie is tussen walgingsgeneigdheid en het hebben van een negatief lichaamsbeeld. 

·         De relatie tussen walgingsgeneigdheid en een negatief lichaamsbeeld wordt mogelijk verklaard door het gevoel van zelf-walging (zie Figuur 1). Het ontwerp van de studie maakt het niet mogelijk om de richting van het verband vast te stellen.

·         Het regelmatig controleren van je lichaam speelde een rol in de relatie tussen zelf-walging en een negatief lichaamsbeeld (zie Figuur 2). We hadden verwacht dat we eenzelfde effect zouden vinden voor het vermijden van het lichaam, maar dit vonden we niet.

·         Het idee dat walgingsbeoordeling een versterkend effect heeft op de relatie tussen zelf-walging en het negatieve lichaamsbeeld werd niet ondersteund door de resultaten.

Figuur 1. Schematische weergave van de relatie tussen walgingsgeneigdheid, zelf-walging en het negatieve lichaamsbeeld. We weten niet zeker of de richting van de pijltjes ook klopt; het ontwerp van de studie maakt het niet mogelijk om dit vast te stellen.

Figuur 2. Schematische weergave van de relatie tussen zelf-walging, het controleren van het lichaam en het negatieve lichaamsbeeld. We weten niet zeker of de richting van de pijltjes ook klopt; het ontwerp van de studie maakt het niet mogelijk om dit vast te stellen.

Wat deze resultaten ons vertellen is dat jongeren die vaak walging ervaren in verschillende situaties, ook vaker een negatief lichaamsbeeld hebben, en dat dit mogelijk verklaard kan worden door het ervaren van walging voor hun eigen lijf. We vonden geen aanwijzingen dat het meer intens ervaren van walging deze relatie beïnvloedt. De resultaten wijzen er ook op dat het belangrijk is om het controleren van het lichaam aan te pakken in behandeling voor een negatief lichaamsbeeld. In komende studies willen we in meer detail onderzoeken op welke momenten en in welke mate jongeren met anorexia zelf-walging ervaren en of een behandeling gericht op het verminderen van zelf-walging kan helpen bij anorexia nervosa.

We werken voor al onze onderzoeken naar voedings- en eetstoornissen samen met de faculteit klinische psychologie en experimentele psychopathologie van de Rijksuniversiteit Groningen. Dat doen we binnen de Academische werkplek voedingsstoornissen, eetstoornissen en obesitas.